The book of strange new things, door Michel Faber

Michel Faber is wat je noemt een wereldburger: geboren in Nederland, opgegroeid in Australië, woont tegenwoordig in Schotland. Zoals hij nationaliteit overschrijdt, zijn zijn boeken ook moeilijk te vangen in één genre. Overkoepelende thema’s zijn tegenstellingen, verandering en het fenomeen dat een geschiedenis verschillende verhalen kan hebben. Sowieso boeiende verhalen dus.

In The book of strange new things wordt pastoor Peter Leigh, een man met een verleden, naar de planeet Oasis gestuurd om de lokale bevolking, waarover maar weinig bekend is, het woord te gaan brengen. Zijn vrouw blijft op Aarde achter en ze houden contact door brieven, een soort interplanetair emailsysteem dat alleen tekst toestaat.

Deze roman gaat in op het karakter van de hoofdpersonages tegen een scifi-achtergrond. Voor scifi-liefhebbers is er wel het een en ander te halen maar het boek drijft er niet op – het had net zo goed een historische roman kunnen zijn: man en vrouw gescheiden door een verre reis; hoewel de scifi echt wel wat toevoegt.

Het zal wel aan mij liggen en laat het je er absoluut niet van weerhouden dit boek te lezen, maar de ondertitel die bij het lezen constant door mijn hoofd zweefde, was Don Camillo op de maan.

Grappig en treffend voorbeeld van mijn typering van Fabers genre-overkoepeling: Google Play biedt het boek aan met een andere kaft dan mijn versie.

Advies: lezen: het is goed voor je.

The book of strange new things werd mij aangeraden door @_katrijn en geleend door @EvelineFM, waarvoor mijn dank.

A closed and common orbit (Wayfarers 2), door Becky Chambers

Deel 2 van de Wayfarers-serie maar heel goed los te lezen van deel 1. Wie deel 1 (The long way to a small and angry planet) fijn vond om te lezen, komt met deel 2 in een warm bad.

Dit is het verhaal van twee vrouwen die zoeken naar wie ze zijn: de AI Sidra en de kloon Jane 23. De een is een machine in een menselijke vorm en de ander een mens die wordt ingezet als machine. Het boek gaat in op de rechten, wensen en on-/mogelijkheden van AI’s en andere rassen dan menselijke. De verschillende biologische rassen lijken verschillende types mensen te symboliseren maar Chambers loopt daar niet mee te koop.

Dit is echte feel-good scifi: geweld en conflict worden tot het absolute minimum beperkt en de nadruk ligt op samenwerking, begrip, acceptatie en vriendschap. In dat opzicht lijkt het sterk op de Gentle Giants-serie, door James P. Hogan, hoewel Hogan een heel andere aanvliegroute had: hij probeerde aan te tonen dat je geen conflicterende karakters nodig had voor goeie drama terwijl Chambers de nadruk legt op acceptatie en inclusie van verschillen. Ik kan alletwee waarderen: in beide gevallen gaat het vooral om filosofie en (exo)sociologie en minder om actie. Als ik actie wil lezen dan pak ik wel een boek van Ian Fleming. Persoonlijk hou ik van een sterk theoretische beschouwing, verpakt in fictie.

Chambers’ schrijfstijl is overigens dik in orde. Een pakkend verhaal dat blijft boeien; verhaallijnen die uiteindelijk bij elkaar komen; dynamische karakters.

Wat mij betreft prima scifi, een toevoeging aan het genre en ik hoop snel meer te lezen van Becky Chambers!

Advies: lezen als je houdt van vriendelijke lectuur over AI.

The Sparrow, door Mary Doria Russell

TheSparrowEen geweldige debuutroman van Mary Doria Russell. Eloquent geschreven met zeer goed uitgebouwde, levensechte karakters, weinig conflict (ook wel eens fijn voor de verandering) en een aangename verhaalstructuur: eigenlijk vertelt ze het verhaal van de jezuïetische priester Emilio Sandoz die na zijn halfdode terugkomst op Aarde beschuldigd wordt van prostitutie en moord. Omdat deze daden op een andere planeet zouden hebben plaatsgevonden, wordt hij niet strafrechtelijk vervolgd maar zijn broeder-jezuïeten willen graag weten wat er precies gebeurd is, want de beschuldigingen geven niet bepaald glans aan hun orde.

Afwisselend zijn er flashbacks naar de reis en hoofdstukken in het heden (~2060) en de schrijfster gebruikt deze twee verhaallijnen vakkundig om de spanningsboog vast te houden tot bijna het laatste moment.

Ondertussen komen er kwesties van moraal, religie, antropologie en linguïstiek aan de orde. Ik vind het jammer dat ze het religieuze aspect aan buitenaards leven niet wat verder uitwerkt maar dat is misschien een apart boek waard.

Had ik al gezegd dat de karakters zeer goed uitgebouwd zijn?

Het boek bevat verschillende lagen en verschillende boodschappen (die geen van alle echt belerend zijn) die doorlopen in de echte wereld. Als Sandoz zich bijvoorbeeld afvraagt wat voor God hem zulke ironische avonturen laat beleven, zou je kunnen antwoorden dat dat de schrijfster is. Je kan je dan afvragen wie je eigen verhaal schrijft.

In de traditie van Ursula K. LeGuin heeft Russell hier een fraai staaltje feministische scifi geproduceerd. De Jezuïeten in het verhaal leven celibatair. De mannen en vrouwen zijn even sterk van karakter en spelen beide cruciale rollen. Ik weet overigens niet hoe Russell over mannen denkt maar van een mannelijke hoofdpersoon worden zijn handen dusdanig toegetakeld dat hij ze niet meer kan gebruiken. Je zou ook kunnen stellen dat de opgevoerde buitenaarde wezens symbool staan voor verschillende Aardse groepen. Er zijn andere feministische sociologische elementen in het verhaal, ook weer in verschillende lagen, maar die zijn moeilijk toe te lichten zonder te veel te verklappen.

Is er ook nog wat mis met The Sparrow? Zeker. Hoe goed het boek schrijfstijltechnisch ook in elkaar zit, er zijn ongeloofwaardige en naïeve plotwendingen die niet passen in de stijl van de karakters en de aanpak van de hele onderneming van de ruimtereis is veel te gemakkelijk – hoewel de hoofdpersonen dat soms zien als een teken van God. Tsja. Op zich maakt dat niet heel veel uit want het boek blijft spannend, goed geschreven en Russell heeft krediet, dit is immers haar debuutroman. Ik heb ongeloofwaardiger science fiction gelezen. Maar er is ruimte voor verbetering.

De elementen filosofie, drama, wetenschapsspeculatie en actie zijn in The Sparrow redelijk in balans. Het is dus niet zo dat je vierhonderd bladzijden theologie voor je kiezen krijgt. Deze elementen zijn allemaal functioneel en vullen elkaar aan. Het is één geheel en zit goed doordacht in elkaar.

Er is een deel 2 (Children of God) en dat staat ook op mijn lijst, maar ik moet eerst even bijkomen van deel 1.

Advies: lezen, maar zorg voor lichtere lectuur voor vóór- en achteraf.